محسن مؤمنی‌شریف، نویسنده و رئیس سابق حوزه هنری، از جمله چهره‌هایی است که سال‌ها در دیدار نویسندگان و صاحبان قلم با رهبر شهید حضور داشته و کتاب «راز گل سرخ» او نیز به تقریظ ایشان مزین شده است. او همزمان با چهلمین روز شهادت آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای، از وجهی کمتر دیده‌شده از شخصیت ایشان سخن گفت؛ از رابطه‌ای که به باور او، صرفاً علاقه به کتاب نبود، بلکه بخشی از یک زیست فکری و فرهنگی بود. مؤمنی‌شریف همزمان با چهلمین روز تشییع و تدفین رهبر شهید انقلاب درباره شخصیت فرهنگی رهبر شهید اظهار کرد: وقتی درباره آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای صحبت می‌کنیم، مجموعه‌ای از فضائل پیش روی ما قرار می‌گیرد. ممکن است برای برخی، وجوه سیاسی شخصیت ایشان برجسته‌تر باشد، اما برای ما در حوزه ادب و هنر، فرهیختگی و تسلط و اشراف ایشان بر فرهنگ، به‌ویژه ادبیات و هنر، اهمیت بیشتری دارد.

وی افزود: بهترین واژه برای توصیف ایشان «علامه» است. ایشان در عالم سیاست جایگاهی ممتاز داشتند، اما در حوزه علوم انسانی نیز صاحب‌نظر بودند و در فقه و اصول، رجال، تفسیر قرآن، تاریخ اسلام، ادبیات عرب و ادبیات فارسی مطالعات و اشراف گسترده‌ای داشتند.

مؤمنی‌شریف با اشاره به ریشه‌های علاقه رهبر شهید به کتاب گفت: ایشان در میان کتاب بزرگ شده بودند. پدرشان از دو اتاقی که در اختیار داشتند، یک اتاق را به کتابخانه اختصاص داده بودند و مادرشان نیز بانویی فاضل، اهل ادبیات، شعر، حدیث و قرآن بودند. بنابراین علاقه به کتاب از همان دوران کودکی در ایشان شکل گرفته بود.

او ادامه داد: ایشان در نوجوانی کتاب‌خوان قهاری بودند و از کتابخانه‌های مشهور مشهد، از جمله کتابخانه آستان قدس رضوی، استفاده می‌کردند. حتی گاهی از کتاب‌فروشی‌ها کتاب به امانت یا اجاره می‌گرفتند.

رئیس سابق حوزه هنری در ادامه خاطره‌ای از دوران جوانی رهبر شهید روایت کرد که به گفته او، تصویر روشنی از عمق این ارتباط با کتاب ارائه می‌دهد: در آن زمان برخی مردم کتاب‌های قدیمی و مستعمل را به بقالی‌ها می‌دادند تا از کاغذ آنها برای بسته‌بندی استفاده شود. ایشان این کتاب‌ها را با قیمت اندکی بالاتر می‌خریدند و خودشان صحافی می‌کردند.

وی افزود: ایشان تعریف می‌کردند که حدود ۳۰۰ جلد کتاب را به این شکل جمع کرده بودند و بخشی از آنها هنوز در کتابخانه‌شان وجود داشت. جلد کتاب‌ها از بین رفته بود، اما چون صحافی را یاد گرفته بودند، در خانه و با وسایل ابتدایی آنها را دوباره صحافی می‌کردند.

مؤمنی‌شریف تأکید کرد: این خاطره نشان می‌دهد کتاب در زندگی ایشان یک علاقه گذرا نبود. ایشان از طریق کتاب با جهان آشنا شده بودند؛ به‌ویژه با رمان ارتباط جدی داشتند و بعدها با شعر و دیوان شاعران مشهور و حتی کمترشناخته‌شده نیز مأنوس شدند و این ارتباط تا پایان حیاتشان ادامه پیدا کرد.

وی معتقد است این علاقه شخصی، در ادامه به یک نگاه تمدنی تبدیل شد و گفت: ایشان به کتاب ایمان پیدا کرده بودند و معتقد بودند جامعه‌ای که به دنبال ایجاد تمدن اسلامی است، باید با کتاب ارتباط داشته باشد و کتاب یکی از ارکان اساسی تمدن است.

مؤمنی‌شریف با اشاره به نقش رهبر شهید در توجه به کتاب در سطح عمومی جامعه اظهار کرد: ایشان در دوران ریاست‌جمهوری تلاش کردند کتاب را وارد زندگی مردم ایران کنند. برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از ابتکارات ایشان بود و امروز این نمایشگاه به یکی از اتفاقات بزرگ فرهنگی کشور تبدیل شده است.

او افزود: حضور در نمایشگاه کتاب یکی از برنامه‌های سالانه ایشان بود و تلاش می‌کردند در هر شرایطی در این نمایشگاه حضور پیدا کنند و برای آن وقت بگذارند؛ هرچند گاهی شرایط اجازه نمی‌داد.

این نویسنده همچنین به ارتباط رهبر شهید با نویسندگان و هنرمندان اشاره کرد و گفت: ایشان با هنرمندان، مؤلفان و نویسندگان ارتباط نزدیکی داشتند، آثار خوب را می‌دیدند و متناسب با موضوع، نظر خود را درباره آنها اعلام می‌کردند. یکی از ویژگی‌های ایشان تشویق مؤلفان بود؛ گاهی دفترشان با نویسنده تماس می‌گرفت، گاهی در دیدارها این اتفاق رخ می‌داد و گاهی نیز با نوشتن تقریظ، نویسنده و اثر مورد توجه قرار می‌گرفت.

مؤمنی‌شریف درباره اینکه کتاب‌ها چگونه به دست رهبر شهید می‌رسیدند، توضیح داد: کتاب‌های مختلف از سوی ناشران برای ایشان ارسال می‌شد. خودشان نیز در نمایشگاه کتاب آثاری را تهیه می‌کردند. نویسندگان شناخته‌شده برای ایشان کتاب می‌فرستادند و برخی آثار نیز با معرفی اطرافیان و اعضای خانواده تهیه می‌شد.

وی ادامه داد: ایشان معمولاً کتاب‌ها را پیش از خواب مطالعه می‌کردند و می‌گفتند در طول روز فرصت مطالعه این آثار را ندارند، مگر اینکه کتابی مستقیماً با کار رهبری مرتبط باشد. بنابراین عموماً پس از پایان کار روزانه و پیش از خواب مطالعه می‌کردند.

مؤمنی‌شریف درباره تقریظ‌های رهبر شهید بر کتاب‌ها نیز گفت: بخش عمده آثاری که تقریظ ایشان درباره آنها منتشر شده، به ادبیات دفاع مقدس مربوط است؛ البته در حوزه‌هایی مانند تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی و موضوعات دیگر نیز آثاری مورد توجه ایشان قرار گرفته است.

وی دلیل توجه ویژه ایشان به ادبیات دفاع مقدس را دغدغه انتقال این فرهنگ به نسل‌های آینده دانست و افزود: ایشان می‌خواستند فرهنگ دفاع مقدس و انسان‌هایی که در آن دوران معرفی شدند، از طریق ادبیات به جوانان و همه مردم ایران منتقل شوند و معتقد بودند آینده ایران به درس‌هایی که از همت و زندگی این انسان‌ها گرفته می‌شود، گره خورده است.

این پژوهشگر در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مزار رهبر شهید در حرم رضوی، درباره مسئولیت آستان قدس رضوی در معرفی اندیشه‌های فرهنگی و دینی ایشان گفت: رهبر شهید به‌ویژه درباره تاریخ اسلام و حضرت امام رضا(ع) دیدگاه‌های نویی داشتند. تحلیل ایشان درباره هجرت امام رضا(ع) به ایران و حضور فرزندان امام موسی کاظم(ع) در این سرزمین، تحلیلی تازه و قابل توجه است.

او افزود: از نگاه ایشان، ما در مسیری قرار داریم که امام موسی کاظم(ع) آن را برای زمینه‌سازی ظهور منجی بشریت طراحی کرده بود. از این جهت، آستان قدس رضوی مأموریتی ویژه دارد تا این نگاه‌ها را در حوزه‌های مرتبط ترویج کند.

مؤمنی‌شریف ادامه داد: از سوی دیگر، ایشان به‌عنوان فقیهی که در جایگاه حاکمیت قرار گرفتند، فرصتی پیدا کردند تا بخشی از آموزه‌های ائمه(ع)، به‌ویژه آموزه‌های امام رضا(ع)، را در جامعه پیاده کنند. بنابراین پرداختن به سیره ایشان نیز می‌تواند یکی از مأموریت‌های آستان قدس رضوی باشد.

وی با تأکید بر اینکه زندگی رهبر شهید سرشار از حکمت بود، خاطرنشان کرد: تمام زندگی، حرکات و سکنات ایشان از حکمتی برخوردار بود و هرچه در این زمینه کار کنیم، در حقیقت به انتشار معارف اهل بیت(ع) کمک کرده‌ایم.

مؤمنی‌شریف در پایان با اشاره به علاقه ویژه رهبر شهید به امام رضا(ع) گفت: ایشان به دلیل اینکه در زیر سایه امام رضا(ع) بزرگ شده و آموزش دیده بودند، علاقه خاصی به آن حضرت داشتند. در طول سال چندین بار به زیارت مرقد شریف امام رضا(ع) می‌آمدند و زمان قابل توجهی را برای زیارت اختصاص می‌دادند.

وی افزود: ایشان گاهی نیمه‌شب به حرم می‌رفتند و تا سحر در حرم می‌ماندند. تابستان‌ها نیز به مشهد می‌آمدند. اگرچه از خلوت‌ها و گفت‌وگوهای ایشان با امام رضا(ع) اطلاعات دقیقی نداریم، اما از کیفیت و زمانی که برای زیارت اختصاص می‌دادند، می‌توان فهمید که این زیارت‌ها برای ایشان اهمیت ویژه‌ای داشت و از امام رضا(ع) کسب نور می‌کردند.